İbanla Ödeme Alan, Gönderen veya Banka Hesabını Kullandıranların Bilmesi Gerekenler

T.C. Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek tarafından, son günlerde “kayıt dışılıkla 7/24 mücadele” edileceği ve Kamu harcamalarında tasarruf gibi konulara kararlılık mesajları verilmektedir.

Vergiyi tabana yayma ve kayıt dışılıkla mücadele edilerek Hazineye ekstra gelir sağlama hedeflenmektedir. Bununla ilgili özellikle küçük ölçekli Ticari, Serbest Meslek Kazancı veya Potansiyel (Menkul sermaye iradı, Gayrimenkul Sermaye İradı gibi) kazanç elde edenleri ilgilendiren denetimler gündeme gelmektedir.

Vergi Usul Kanunu Madde 148’e göre; Kamu idare ve müesseseleri, mükellefler veya mükelleflerle muamelede bulunan diğer gerçek ve tüzel kişiler, Maliye Bakanlığının veya vergi incelemesi yapmaya yetkili olanların istiyecekleri bilgileri vermeye mecburdurlar. Hükmüne göre Vergi İdaresinin her türlü interaktif bilgileri kullanma yeteneğinin sonucu olarak, Şahıs ve Şirketlere ait Banka Hesapları, Tapu, Belediye vs. bilgilerine erişilebilmekte, bilgi sistemleri arasında veri akışı sağlanmaktadır.

Gelir İdaresi tarafından yaygın olarak kullanılan, POS ödemeleri ve Kira Ödemeleri otomatik olarak banka bilgi sisteminden çekilerek, aylık veya yıllık beyanlarla kıyaslanmakta, fark durumunda sistem uyarı vermektedir. Mükelleflerin beyan etmesi gereken kira gelirlerinin olduğu hk. SMS ile bilgi verilmektedir.

Mükellefler tarafından, İBAN kullanmanın sakıncalı olduğu düşüncesi gibi, ticarete ve küçük esnafın gelişiminin önüne geçilebilecek bir durum oluşmaması için bu denetimlerin nasıl yapılacağı ve esnafa İBAN kullanımının ne gibi vergisel etkiler oluşturacağının tam olarak açıklanması gerekmektedir. Zira Maliye İdaresinin amacı İBAN kullanımını engellemek değil, vergi kayıp ve kaçağıyla mücadele etmektir.

DENETİMLERİN YAPILMA YÖNTEMLERİ

SİSTEM DENETİMİ

Maliye İdaresinin kullanmakta olduğu denetim tekniklerinden, bilgi işlem vasıtasıyla, Bankalardan “Ticari Ödeme” yöntemi seçilerek yapılan Havale/EFT tutarlarının aylık bazda toplamları, tıpkı POS tahsilat bilgisi gibi, eklenerek “POS+Havale/EFT tahsilatları toplamı” tutarı bilgisi ile KDV veya diğer Beyan ve bilgilerin kıyaslaması otomatik olarak yaptırılabilir. En uygun, geniş etki edecek ve hızlı sonuç verecek sistem budur. Zira uygulamada POS Tahsilat tutarından düşük bir KDV beyanı verildiğinde uyarı vererek uyumsuzluk mükellefe bildirilmektedir. Bunun için mükellefin banka hesaplarının POS hesapları gibi sisteme entegre edilmesi gerekir. Böylelikle vergi kayıp kaçağı oluşmadan bir erken uyarı sistemi olacaktır.

İNCELEME

Maliye İdaresi ihbar veya resen yaygın ve yoğun denetim veya vergi incelemesini, zamanaşımı süresince yapabilir. Bu durumda mükellefin Banka hesapları memur veya Müfettişler tarafından incelenmesi gerekecektir. Mükellefler tarafından stresli görülen ve uzun sürebilen, zamanaşımı içinde geçmiş işlemlere yönelik yapılan denetimlerdir.

BANKA HESAPLARINA (İBAN) PARA GÖNDERENLERİN DİKKAT ETMESİ GEREKEN KONULAR

EFT/Havale de tıpkı POS ödemesi gibi bir ödeme yöntemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Gönderen kişinin dikkat etmesi gereken en önemli husus işlemi ispat etme konusudur. Çünkü para gönderilen hesabın bir hizmet sağlayıcı veya mal temin eden kişinin üzerine olup olmadığını denetlemeleri zor olabilir. Kullanılan banka hesabının suç unsuru olabilecek işlemler yapılmış bir hesap olup olmadığı, para gönderenler tarafından bilinmeyebilir. Bunun için hesaplara para gönderme amacını belli etmeleri gerekmektedir.

İBAN’a para gönderirken, bunun bir ticari ödeme olduğu, hizmet veya mal temini ödemesi veya borç ödemesi olup olmadığı belirtilmelidir. Çünkü kullanılan hesap, karşı tarafın başka (bireysel-ticari vs.) amaçlarla da kullanmasına açıktır.

Açıklamanın önemine değinen Yargıtay kararları aşağıdaki gibidir;

• Havale yoluyla gönderilen paralarda açıklama kısmının boş bırakılması halinde, havale; “Borcun Ödenmesi” niteliği taşır. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, Esas N:2018/527, Karar N: 2019/8504)
• Bankadan yapılan havale/eft işlemlerinde açıklama yapılmazsa var olan bir borcun ödendiği niteliğini gösterir. (Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, Esas N:2019/32421, Karar N:2020/2042)

HESAP SAHİPLERİ VE İBANLA ÖDEME ALANLARIN DİKKAT ETMESİ GEREKENLER VE İNCELEMEYE DAİR BİLGİLER

Bazı medya organlarında, her İBAN transferlerinden 3.240 TL’den az olmamak üzere özel usulsüzlük cezası kesileceği haberleri yer almakta, tespitin nasıl yapılacağına yönelik başka bir açıklama yapılmamaktadır. Ancak her transfer bir ticari veya serbest meslek hasılatı tahsilatı olmayabilir. Bireysel ve diğer tahsilatlar gibi bir hasılat niteliği taşımayan transfere fatura veya fiş kesilmemesinden ceza yazılması söz konusu değildir.

Ayrıca teknik olarak, bir hizmet veya mal alışında birden fazla, parça parça, aynı gün veya farklı günlerde ödeme alınabilir. Avans alınabilir. Alınan paranın ticari olsa dahi niteliği ortaya çıkarılmalıdır. Aynı mal/hizmet teslimi için, aynı gün içinde parça parça veya farklı şahısların hesaplarından yapılan, ödemelerin tek ödeme olarak kabul edilmesi, bu ödemenin niteliği, avans olup olmadığı fatura-fiş düzenleme zorunluluğu olup olmadığının tespit edilmesi gerekir. Yine fatura düzenleme süresi (azami 7 gün) göz önüne alınması gerekmektedir.

Hesaba her gelen havaleye, işlemin gerçek mahiyetinin (fatura belge düzenleme durumu) ortaya çıkarılmadan özel usulsüzlük cezası uygulanması, Kanuna aykırı olacaktır.

213 Sayılı Vergi Usul Kanununun 3’ncü Maddesi; Vergi Kanunlarının uygulanması ve ispat:

B) İspat: Vergilendirmede vergiyi doğuran olay ve bu olaya, ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti esastır.

Vergiyi doğuran olay ve bu olaya ilişkin muamelelerin gerçek mahiyeti yemin hariç her türlü delille ispatlanabilir. Şu kadar ki, vergiyi doğuran olayla ilgisi tabii ve açık bulunmayan şahit ifadesi ispatlama vasıtası olarak kullanılamaz. İktisadi, ticari ve teknik icaplara uymayan veya olayın özelliğine göre normal ve mutad olmayan bir durumun iddia olunması halinde ispat külfeti bunu iddia eden tarafa aittir.

Sadece EFT veya Havaleye bakarak, hasılat hesaplaması yapılması da Kanunlara aykırı olacaktır. Bir mal veya hizmet tesliminde ödeme harici veriler araştırılıp, ortaya çıkarılması gerekir. Örneğin mal, hizmet teslim formu, nakliye, stok kayıtları, randıman hesaplaması, iş ve işlemlerin hacmi, alıcılardan bilgi alınması gibi araştırmaların da yapılması gerekir.

Buna göre ödemelerin karşılığı mal veya hizmet tesliminin araştırılması gerekmektedir. Bu İBAN açıklamasında da yazılabilir. Örneğin taksit ödemesi, mal veya hizmet alış ödemesi gibi, eğer açıklama yazılmamışsa ispat külfeti idarede olacaktır. Yargıtay kararlarına göre açıklama yazılmadığı durumların borç ödemesi niteliği taşıdığı belirtilmiştir. Başkaca bir tespit yoksa açıklama olmayan havale ve eft’lerin hasılat olarak değerlendirilmesi yanlış olacaktır.

KDV konusunda ise herhangi bir tarhiyata maruz kalmamak için, aylık POS+ Ticari veya Mesleki işlem neticesinde elde edilen hasılata yönelik Havale/EFT tahsilatları + Nakit tahsilatları kapsayan matrah bildirimi yapılmalıdır.

BANKA HESABINI BAŞKASINA KULLANDIRANLAR

İşlemlerin gerçek mahiyetinin esas olduğundan, hesabı kullanan kişi veya şirketin gelir ve matrahını oluşturan tahsilatlarla ilgili, hesabı kullanan tarafından belge düzenlenmeli ve vergilerinin beyan edilmesi gerekmektedir. Öte yandan hesabını kullandıran kişilerin de iktisadi ticari ve teknik icaplara göre bedava kullandırma söz konusu olmayacağından, Şahsi Gelir Vergisi tarhiyatına maruz kalacaktır. Hesabından geçen paralar üzerinden, belirlenecek bir komisyon oranına göre geliri ve ödemesi gereken vergiler hesaplanacaktır. Suç gelirlerinin aklanması gibi suç unsuru taşıyan havalelerde ayrıca bunlara yönelik işlemler yapılacağından, hesabını başkasına kullandırma, kaçınılması gereken bir konudur.

Vakkas Burak Koç
Yeminli Mali Müşavir
E.Vergi Müfettişi
ymm.vbk@gmail.com

06.05.2024

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

TEKNOKENTLERDE HİZMET VEREN ÖĞRETİM ÜYELERİ İLE İLGİLİ VERGİSEL HUSUSLAR

Teknokentlerdeki yönetici şirketler ile diğer işletmeler, projelerde öğretim üyelerinden danışmanlık, mentörlük ve benzeri adlarla birçok hizmet alırlar. Bu hizmetlerin verilme şekline bağlı olarak da vergileme işlemleri değişmektedir. Teknokent ve TTO’lar özelinde öğretim görevlilerinin vergisel durumları aşağıda açıklanmıştır.

1. Ücretli Personel Olarak Teknokent İşletmelerinde Çalışan Öğretim Görevlileri

5746 sayılı Ar-Ge Kanununa göre, kamu personeli Ar-Ge projelerinde çalışsa dahi, alacakları ücretlere teşvik uygulanmaz. Öte yandan, Teknopark Kanununda kamu görevlilerine ilişkin herhangi bir kısıtlama yoktur.

Buna göre;

– 5018 sayılı Kanun eki listelerdeki kamu kurum ve kuruluşlarında

– Yerel yönetimlerde

– Döner sermayeli kuruluşlarda, kanunla kurulan fonlarda, kefalet sandıklarında

– Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıklarında

– 5018 sayılı Kanun kapsamı dışındaki özel bütçeli kamu idarelerinde

çalışan tüm kamu görevlileri (Devlet üniversitelerinde çalışan öğretim üyeleri dahil), teknoparklardaki şirketlerde çalıştıkları takdirde gelir vergisi stopaj teşvikinden yararlanabilirler.

Örneğin; Bilkent Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Lefter Küçükandonyadis’in Ostim Teknopark’taki (X) Limited Şirketinden aldığı ücreti gelir vergisi stopaj teşvikine konu olacaktır.[1]

Ancak teknokent işletmelerinin, bir üniversite veya başka bir şirket (TTO/Döner Sermaye) aracılığıyla personele yaptığı ödemeler, gelir vergisi stopaj teşviki kapsamına alınmayacaktır.  

Örneğin; Marmara Üniversitesinin kadrosunda bulunan öğretim görevlisi Prof. Dr. Alex de Souza’nın Üniversite adına, TÜBİTAK tarafından desteklenen ve teknokentte gerçekleştirilen bir projede çalışmak üzere görevlendirilmesi, ödemelerin proje sahibi firma tarafından doğrudan Üniversiteye yapılması ve Üniversite tarafından da öğretim görevlisine ücret verilmesi durumunda, söz konusu ödemeler gelir vergisi stopaj teşvikine konu edilemeyecektir.[2]

Söz konusu ödemenin, TTO veya döner sermaye işletmesi üzerinden ödenmesi halinde de gelir vergisi stopaj teşviki uygulanmayacaktır.

2. Ücret ile Serbest Meslek Farkı ve Vergisel Yansıması

Gerçek kişilerin şahsi emeği ile elde ettikleri gelir, ücret ya da serbest meslek kazancı olarak vergilendirilir.

Gelir Vergisi Kanununun (GVK) 61. maddesine göre ücret;

– İşverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara

– Hizmet karşılığı verilen

para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

İşverenler ise, hizmet erbabını işe alan, emir ve talimatları dahilinde çalıştıran gerçek ve tüzel kişilerdir.

GVK’nın 65. maddesine göre, her türlü serbest meslek faaliyetinden doğan kazançlar serbest meslek kazancıdır.

Serbest meslek faaliyeti; sermayeden ziyade şahsi mesaiye, ilmi veya mesleki bilgiye veya uzmanlığa dayanan ve ticari mahiyette olmayan işlerin işverene tabi olmaksızın şahsi sorumluluk altında kendi nam ve hesabına yapılmasıdır.

Serbest meslek faaliyetini mutat (olağan) meslek halinde ifa edenler serbest meslek erbabıdır. Serbest meslek faaliyetinin yanında meslekten başka bir iş veya görev ile devamlı olarak uğraşılması serbest meslek faaliyetinin niteliğini değiştirmez.

Buna göre, 4691 sayılı Kanun kapsamındaki teşvike sadece ücret gelirleri dahil olduğundan, işletmelerde ücretli olarak çalışmayan ve serbest meslek erbabı olan kişilerden (mühendis, mimar, doktor, avukat, mali müşavir, üniversite hocası vs.) alınan hizmetler karşılığında ödenen tutarların gelir vergisi stopaj teşviki kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Örneğin; Ostim Teknokentte faaliyette bulunan (X) A.Ş., yazılım projesi kapsamında akademisyenlere danışmanlık ücreti ödemektedir.

Bu akademisyenlerin;

– Bölgede faaliyette bulunan şirkete tabi ve bağlı olarak çalışmaları (personel ile şirket arasında bir hizmet sözleşmesi imzalanmış olması) halinde, bunlara yapılacak ödemelerin ücret olarak kabul edilmesi, bölge içerisinde çalışılan sürelere ait ücretlerin 4691 sayılı Kanunun geçici 2. maddesi uyarınca gelir vergisi stopaj teşvikine konu olması ücret olarak yapılan ödemelerin ücret bordrosu ile belgelendirilmesi,

– Bölgede faaliyette bulunan şirkete tabi ve bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına çalışmaları halinde ise, bunlara yapılacak ödemelerin serbest meslek kazancı olarak kabul edilerek, Gelir Vergisi Kanununun 94. maddesine göre %20 gelir vergisi tevkifatına tabi tutulması gerekmektedir.[3] Ayrıca serbest meslek ödemeleri, şirkete düzenlenecek serbest meslek makbuzu ile belgelendirilecek ve bu ödemeler KDV’ye tabi olacaktır.[4]

Örneğin; Yıldız Teknik Üniversitesi Teknoparkında faaliyette bulunan (Z) A.Ş.’nin, üniversitelerin akademisyen kadroları ve konunun uzmanlarından aldığı danışmanlık ve proje hizmetleri %18 KDV’ye tabi olacaktır. Ancak, akademik personelin şirkete tabi ve bağlı olarak çalışması halinde, bunlara yapılacak ödemeler ücret olarak kabul edileceğinden, söz konusu ücret ödemeleri KDV’nin konusuna girmeyecek ve bu ödemeler üzerinden KDV hesaplanmayacaktır.

Akademisyenlerin çok büyük bir kısmı, teknokentlerde verdikleri danışmanlık hizmetlerini “arızi” olarak gerçekleştirmektedirler. Bu şekilde verilen danışmanlık hizmetleri için serbest meslek makbuzu düzenlenmesine ve bu hizmet için KDV hesaplanmasına gerek yoktur. Diğer yandan teknokent yönetici şirketleri ile teknokent işletmeleri, akademisyenlerden aldıkları bu şekildeki hizmetler için “gider pusulası” düzenlemek zorundadır. Gider pusulası ile belgelendirilen hizmet bedelleri üzerinden de, %20 gelir vergisi stopajı yapılacaktır.

Örneğin; Bilkent Cyberpark’ta faaliyet gösteren (Y) A.Ş., öğretim görevlisi Prof. Dr. Can Bartu’dan 1 ay süreyle ve 4.000 TL (brüt) bedelle danışmanlık hizmeti almıştır.

Bu durumda (Y) A.Ş., Prof. Dr. Can Bartu’ya gider pusulası düzenleyecek, ödeme üzerinden (4.000 x %20) 800 TL tevkifat yapacak ve Prof. Dr. Can Bartu’ya 3.200 TL verecektir. Bu işlem KDV’ye de tabi olmayacaktır.

3. Yönetici Şirketlerde Çalışan ve/veya Bu Şirketlere Hizmet Veren Akademisyenler

Ar-Ge faaliyetinde görev alsın almasın, teknik personel kapsamında olsun olmasın; teknokent yönetici şirketleri bünyesinde çalışan personelin ücretlerine gelir vergisi stopaj teşviki uygulanması mümkün değildir.

Gelir İdaresince verilen özelgede de, “(Yönetici şirket olarak) Bölge içinde veya dışında bulunan firmalara vermiş olduğunuz Ar-Ge teknik danışmanlık ve proje danışmanlığı hizmetleri faaliyetlerinde fiilen görev alan yönetim kurulu ve danışma kurulu üyeleri ile Sosyal Güvenlik Kurumundan emekli olan ve şirket bünyesinde genel müdür olarak çalışan personele bu çalışmaları karşılığında ödenen ücretlerin gelir vergisi ve damga vergisinden istisna edilmesi mümkün bulunmamaktadır.”[5] denilmiştir.

Yönetici şirkette görev alan üniversite personeli ile diğer uzman kişiler de gelir vergisi istisnasından yararlanamaz.

Örneğin; ODTÜ Teknokentte, Ar-Ge ve tasarım faaliyetinde bulunmak isteyen girişimcilerin projelerini değerlendirmek üzere oluşturulan komisyonda (hakem heyetinde) part-time görevlendirilen üniversite öğretim üyeleri ve uzman kişilerin, hizmet sözleşmesine bağlı olarak  gerçekleştirdikleri faaliyetin Ar-Ge kapsamında değerlendirilmesi mümkün olmadığından ve 4691 sayılı Kanunun 3. maddesinde yer alan “Ar-Ge personeli” tanımı ile “Destek Personeli” tanımı kapsamında değerlendirilemeyeceğinden söz konusu personele ait ücretlerin gelir vergisi stopaj teşvikine konu edilmesi mümkün değildir.[6]

Hakem heyetinde görevlendirilen sektör uzmanı ve öğretim elemanlarının, yönetici şirkete tabi ve bağlı olmaksızın kendi nam ve hesaplarına çalışmaları halinde, bunlara yapılacak ödemeler serbest meslek ödemesi olarak kabul edilecek ve %20 tevkifat uygulanacaktır. Verilen hizmetin, arızi serbest meslek faaliyeti kapsamında değerlendirilmesi halinde KDV hesaplanmayacak; devamlı yapılan serbest meslek faaliyetinde ise, uzmanlar ve öğretim elemanlarının serbest makbuzu düzenlemesi ve KDV hesaplaması gerekecektir.[7]

4. Şirket Ortağı Olan Öğretim Görevlilerinin Elde Ettikleri Ücretler

4691 sayılı Teknokent Kanununa göre, teknoparklarda görevlendirilen öğretim üyelerinin bölgede elde edecekleri gelirler üniversite döner sermaye kapsamı dışında tutulur. Öğretim elemanları, üniversite yönetim kurulunun izniyle yaptıkları araştırmaların sonuçlarını ticarileştirmek amacı ile bu bölgelerde şirket kurabilir, kurulu bir şirkete ortak olabilir ve/veya bu şirketlerin yönetiminde görev alabilirler.

Böylece, üniversitelerde görevli öğretim üyelerine, teknoparklara ilişkin ayrıcalık tanınmış ve bu bölgelerde ticari faaliyet gerçekleştirmelerine izin verilmiştir.

Kurumlar vergisi mükellefi olan sermaye şirketlerinin ortakları, genellikle şirketlerde bordrolu/ücretli personel şeklinde çalışmaktadır. Sermaye şirketlerinin ortaklarından bağımsız tüzel kişiliği bulunmakta ve 3. kişilere karşı da tüzel kişilik sorumlu olmaktadır.

Bu çerçevede, teknokentteki firmalarda fiilen çalışan şirket ortaklarına bu çalışmaları karşılığında ödenen ücretler, diğer şartları da taşıması kaydıyla 4691 sayılı Kanunda yer alan gelir vergisi stopaj teşvikinden faydalandırılacaktır. Ayrıca, şirket ortağı olan ve aynı zamanda fiilen Ar-Ge faaliyetlerinde çalışan öğretim görevlilerine yapılan ücret ödemelerinin de gelir vergisi stopaj teşvikine konu edilmesi mümkündür.[8]

Ar-Ge faaliyetlerine fiilen katılan yönetim kurulu üyelerine bu çalışmaları karşılığı ödenecek ücretler için diğer şartları da taşıması kaydıyla, gelir vergisi stopaj teşviki uygulanacaktır.[9]

5. Sonuç

Özellikle TTO’lar ve Üniversitelerin döner sermaye işletmeleri üzerinden teknokent firmalarına verilen hizmetlerde, vergisel yönden  ciddi  hatalar yapıldığı görülmektedir.

Üniversite öğretim görevlileri, yukarıda açıklandındığı üzere farklı şekillerde teknokent işletmelerine hizmet vermektedir. Her bir uygulamanın; teknopark, vergi ve muhasebe mevzuatı açısından baştan sona doğru kurgulanması, en optimum seçenek üzerinden sistem oluşturulması, yapılacak olası bir vergi ve/veya bakanlık incelemesinde işletmelerin risklerini ortadan kaldıracaktır. Yapılan yanlış işlemler nedeniyle, daha önce yararlanılan tüm teşviklerin (kurumlar vergisi, gelir vergisi, KDV vs.) cezalı olarak tarh edileceği unutulmamalıdır.

Güven AYYILDIZ

SMMM/ Ar-Ge ve Teknokent Uzmanı

[1] Ankara VDB’nin 18.09.2013 tarih ve  38418978-120[61-13/ 12]-1035 sayılı özelgesi.
[2] Gümüşhane Defterdarlığının 14.04.2017 tarih ve 22202903-010.01-5 sayılı özelgesi
[3] İstanbul VDB’nin 19.06.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.17.01-KDV.G.20-1935 sayılı özelgesi.
[4] Büyük Mükellefler VDB’nin 18.08.2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.99.16.02-4691/Geçici-2-90 sayılı özelgesi.
[5] İstanbul VDB’nin 29.01.2018 tarih ve 62030549-125[10-2015/51]-93748 sayılı özelgesi.
[6] Denizli VDB’nin 07.09.2015 tarih ve 51421814-120[61-2015-78]-152 sayılı özelgesi.
[7] Erzurum VDB’nin 08.03.2017 tarih ve 30094508-125.05[2016/2.3]-14 sayılı özelgesi.
[8] İstanbul VDB’nin 01.03.2012 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 6-809 sayılı özelgesi
[9] İstanbul VDB’nin 03.11.2011 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-KVK 10-1971 sayılı özelgesi.

https://www.argeveteknokent.com/makaleler/teknokentlerde-hizmet-veren-ogretim-uyeleri-ile-ilgili-vergisel-hususlar

Döviz Cinsinden veya Dövize Endeksli Düzenlenen Faturaya Karşılık Türk Lirası (TL) Cinsinden Çek ile Tahsilat Yapılması Halinde Kur Farkına İstinaden Alınan Ek Ödeme KDV’ye Tabi midir?

Değerli okurlar, somut olaya ilişkin idarenin verdiği 16.03.2023 tarihli 11395140-105[VUK-1-21709]-323016 sayılı özelge içeriği aşağıdaki gibidir.

“… şirketiniz tarafından ticareti yapılan bazı ürünlerin ithal olması nedeniyle dövize endeksli fiyatlandırılarak müşteriler ile döviz bazında anlaşma yaptığınız ve faturaları döviz cinsinden düzenlediğiniz, bu işlemlere karşılık Türk Lirası (TL) cinsinden vadeli çek ile tahsilat yaptığınız, TL cinsinden çekin şirketinizce ciro edildiği tarihteki döviz kurundan dövize çevrilerek müşterilerinizin döviz bakiyesinden düşüldüğü, fatura düzenlendiği tarihten sonra döviz kurunda artış olması halinde müşterilerin firmanıza kur artışlarını da kapsayacak şekilde çek ile ödeme yaptığı, bu durumda aradaki farkın iç yüzde yöntemi ile katma değer vergisi (KDV) hesaplanarak kayıtlara alındığı, müşteriler ile yapılan sözleşme gereği TL olarak verilen çekin vadesi geldiğinde döviz kurunda artış olması halinde firmanıza çek ile yapılan ödeme ilk fatura tutarını karşılamadığından alınan çek ciro edilse dahi müşteriden ek ödeme talep edilerek müşterilerin döviz cinsinden borcunun arttırıldığı belirtilerek, ikinci durumda tahsil edilen bedel üzerinden düzenlenecek faturanın kur farkı faturası mı yoksa vade farkı faturası mı olarak düzenleneceği hususunda Başkanlığımız görüşü talep edilmektedir.…

-229’uncu maddesinde, “Fatura, satılan emtia veya yapılan hizmet karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır.”,…

-280’inci maddesinde, “Yabancı paralar borsa rayici ile değerlenir. Borsa rayicinin takarrüründe muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır.

Yabancı paranın borsada rayici yoksa, değerlemeye uygulanacak kur Maliye Bakanlığınca tespit olunur.

Bu madde hükmü yabancı para ile olan senetli veya senetsiz alacaklar ve borçlar hakkında da caridir. Bunlardan vadesi gelmemiş senede bağlı alacak ve borçlar, bu Kanunun 281 ve 285’inci maddeleri uyarınca değerleme günü kıymetine irca edilebilir. Ancak senette faiz oranının yazılı olmadığı durumlarda değerleme gününde geçerli olan Londra Bankalar Arası Faiz Oranı (LİBOR) esas alınır.” hükümlerine yer verilmiştir.

Ayrıca, 536 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinin 4’üncü maddesinde, “(1) 20/4/1976 tarihli ve 15565 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 130 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde ve 27/12/1998 tarihli ve 23566 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 217 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği gereğince, değerleme günü itibarıyla Hazine ve Maliye Bakanlığınca kurların ilan edilmediği durumlarda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasınca ilan edilen kurlar esas alınır.

(2) Bu şekilde yapılacak değerlemelerde efektif cinsinden yabancı paralar için efektif alış kuru (efektif alış kurunun bulunmaması halinde döviz alış kuru), döviz cinsinden yabancı paralar içinse döviz alış kuru uygulanır.” açıklamalarına yer verilmiştir.

Diğer taraftan, 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun;…

-(24/c) maddesinde; vade farkı, fiyat farkı, kur farkı, faiz, prim gibi çeşitli gelirler ile servis ve benzer adlar altında sağlanan her türlü menfaat, hizmet ve değerlerin matraha dahil olduğu,

-35 inci maddesinde, malların iade edilmesi, işlemin gerçekleşmemesi, işlemden vazgeçilmesi veya sair sebeplerle matrahta değişiklik vuku bulduğu hallerde, vergiye tabi işlemleri yapmış olan mükellefin bunlar için borçlandığı vergiyi, bu işlemlere muhatap olan mükellefin ise indirme hakkı bulunan vergiyi değişikliğin mahiyetine uygun şekilde ve değişikliğin vuku bulduğu dönem içinde düzelteceği hüküm altına alınmıştır.

KDV Genel Uygulama Tebliğinin “Matraha Dâhil Olan Unsurlar” başlıklı (III/A-5.) bölümünün “Kur Farkları” başlıklı (III/A-5.3.) alt bölümünde de “Bedelin döviz cinsinden veya dövize endekslenerek ifade edildiği işlemlerde, bedelin kısmen veya tamamen vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarihten sonra ödenmesi halinde, satıcı lehine ortaya çıkan kur farkları KDV matrahına dahildir. Buna göre, matraha dahil olacak kur farklarının hesabında, mal ve hizmet bedeline isabet eden kur farkları dikkate alınır, hesaplanan KDV’ye ilişkin ortaya çıkan kur farkları matraha dahil edilmez.

Buna göre, teslim veya hizmetin yapıldığı tarih ile bedelin tahsil edildiği tarih arasında ortaya çıkan lehte kur farkı için satıcı tarafından fatura düzenlenmek ve faturada gösterilen kur farkına, teslim veya hizmetin yapıldığı tarihte bu işlemler için geçerli olan oran uygulanmak suretiyle KDV hesaplanır.

Bedelin tahsil edildiği tarihte alıcı lehine kur farkı oluşması halinde, kur farkı tutarı üzerinden alıcı tarafından satıcıya bir fatura düzenlenerek, teslim ve hizmetin yapıldığı tarihteki oran üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.         

Yıl sonlarında ve geçici vergi dönemlerinde, Vergi Usul Kanunu uyarınca yapılan değerlemeler sonucu oluşan kur farkları üzerinden KDV hesaplanmaz.” açıklamaları yer almaktadır.

Bu bağlamda, bedelin döviz cinsinden veya dövize endeksli olarak belirlendiği satışlar nedeniyle vergiyi doğuran olayın vuku bulduğu tarih ile ödemenin yapıldığı tarih arasında lehe veya aleyhe oluşan kur farkları için kural olarak, lehine kur farkı oluşan mükellef tarafından fatura düzenlenmesi ve kur farkı üzerinden KDV hesaplanması gerekmektedir.

Buna göre, alıcı tarafından Türk Lirası (TL) olarak düzenlenen çekin vadesi geldiğinde döviz kurunda artış olması halinde şirketinize çek ile yapılan ödeme ilk fatura tutarını karşılamadığından, alınan çek ciro edilse dahi, müşteriden kur farkı olarak alınan ek ödeme KDV matrahına dahil olacağından, söz konusu ödemeye ilişkin olarak kur farkı faturası düzenlenmesi ve faturada yukarıda belirtildiği şekilde KDV hesaplanması gerekmektedir.”

Örnek: ADA … A.Ş. 25.04.2024 tarihinde ithal etmiş olduğu emtiayı 5.000 USD ve %20 KDV ile müşterisine teslim etmiş olduğunu varsayalım. (Kur: 32 TL) Bu durumda ADA … A.Ş.’nin müşterisine düzenlediği dövizli fatura için (5.000 * 0,20 = 6.000 USD) 45 gün vade içeren 192.000 TL’lik çek almış olsun. (6.000 USD * 32 = 192.000) Çek, ADA … A.Ş. tarafından vadesinde tahsil edildiğinde ise kurun 34 TL olması halinde oluşacak olan 12.000 TL (6.000 USD * 34 = 204.000 – 192.000) için kur farkı faturası düzenlenmelidir.

Vedat Erdem
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
Bilim Uzmanı
vedaterdem1@gmail.com

KAYNAKLAR

16.03.2023 tarihli 11395140-105[VUK-1-21709]-323016 sayılı özelge

06.05.2024

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

STOK AFFI VE ÖZ SERMAYE ENFLASYON FARKLARININ ORTAKLARA DAĞITIMI SORUNU
Stok Affı ve Öz Sermaye Enflasyon Farklarının Ortaklara Dağıtımı Sorunu

7440 sayılı Kanunun 6/1 maddesi kapsamında mükellefler stoklarında bulunan ancak kayıtlarında yer almayan emtialara ilişkin yapılan bildirim sonucunda bildirilen stok tutarı Stoklar hesabına karşılık 525 KAYDA ALINAN EMTİA ÖZEL KARŞILIK HESABINA kaydedilir. 7440 sayılı Kanuna göre emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi hâlinde, sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez.

525 Nolu Hesap parasal olmayan öz sermaye unsuru kıymet olarak enflasyon düzeltmesine tabidir. Bu durumda enflasyon düzeltmesi sonrası farkın da ortaklara dağıtılıp dağıtılamayacağının 213 sayılı Vergi Usul Kanunu Mükerrer 298. Maddesi ile 555 Seri Nolu Vergi Usul Genel Tebliği hükümlerine göre açıklanması gerekir.

555 Seri Nolu Vergi Usul Genel Tebliğine göre 7440 sayılı Kanunlar kapsamında, işletmede mevcut olduğu halde kayıtlarda yer almayan emtianın kayda alınmasına ilişkin olarak oluşturulan karşılık hesapları bilançoda düzeltilmiş değerleriyle yer alır. 555 Seri Nolu Vergi Usul Kanunu Tebliğine öz sermaye kalemlerine ait enflasyon farkları düzeltme sonucu oluşan geçmiş yıl zararlarına mahsup edilebilir veya kurumlar vergisi mükelleflerince sermayeye ilave edilebilir; bu işlemler kâr dağıtımı sayılmaz. Bunun haricinde enflasyon fark hesapları, herhangi bir suretle başka bir hesaba nakledildiği veya işletmeden çekildiği takdirde, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tâbi tutulur ve kar dağıtımı tabi tutulur.

Bu durumda 7440 sayılı Kanun 525 KAYDA ALINAN EMTİA ÖZEL KARŞILIK HESABINA yönelik 2024 sonrasında ortaklara dağıtımı halinde:

•  7440 sayılı Kanuna göre emtia için ayrılan karşılık, ortaklara dağıtılması veya işletmenin tasfiye edilmesi hâlinde, sermayenin unsuru sayılır ve vergilendirilmez.
• 555 Seri Nolu Vergi Usul Genel Tebliğine göre enflasyon düzeltme farkı ortaklara dağıtılırsa, bu işlemlerin yapıldığı dönemlerin kazancı ile ilişkilendirilmeksizin, bu dönemde vergiye tâbi tutulur ve kar dağıtımı tabi tutulur.

Burada üzerinde durulması gereken nokta öz sermaye enflasyon düzeltme farklarının başka hesaba aktarımı, ortağa dağıtımı 525 nolu hesap özelinde değil örneğin 13 sayılı Kanunun 328 ve 329 uncu maddeleri kapsamında oluşturulan sabit kıymet yenileme fonu ile aynı Kanunun 325/A maddesi kapsamında ayrılan girişim sermayesi fonu; 5520 sayılı Kanunun 5/1-e, j ve k bentleri gereğince oluşturulan fonlar;; 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun ek 3 üncü maddesi ile 28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma, Geliştirme ve Tasarım Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunun 3. maddesi kapsamında oluşturulan fon hesapları  içinde geçerlidir.

Ersan Karaca
Yeminli Mali Müşavir
ymmersankaraca@gmail.com

06.05.2024

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Bazı Stopaj Oranları Artırıldı

VERGİ SİRKÜLERİ 

NO: 2024/47

KONU: Bazı Stopaj Oranları Artırıldı

1 Mayıs 2024 tarihli ve 32533 sayılı Resmi Gazete’de bazı stopaj oranlarında değişiklik yapan “193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci Maddesinde Yer Alan Tevkifat Oranları Hakkında Karar (Karar Sayısı: 8434)” yayımlandı.

Bilindiği üzere, Gelir Vergisi Kanununun geçici 67 nci maddesinde yer alan bazı kazanç ve iratlardan yapılacak stopaj oranları 2006/10731 sayılı Karar ile belirlenmiştir. Bugün yayımlanan Karar ile 2006/10731 sayılı Karar’da değişiklik yapılarak, bazı stopaj oranları artırılmıştır.

Yapılan değişikliklere aşağıda yer verilmiştir.

1) Türk Lirası Mevduat faizi ve kar payı gelirlerine uygulanacak stopaj oranları

31/7/2024 tarihine kadar (bu tarih dâhil) vadesiz ve özel cari hesaplara ve 1/5/2024 ile 31/7/2024 tarihleri arasında (bu tarih dâhil) açılan veya vadesi bu tarihler arasında yenilenen hesaplara ödenecek faizler ve kâr paylarına aşağıda yer alan stopaj oranları uygulanacaktır (30/9/2020 ile 30/4/2024 tarihleri arasında açılan veya vadesi yenilenen vadeli hesaplar için önceki oran uygulanacaktır).

1.1) Mevduat faizlerinden;

1. i) Vadesiz ve ihbarlı hesaplar ile 6 aya kadar (6 ay dâhil) vadeli hesaplarda%7,5(Önceki oran %5),
2. ii) 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli hesaplarda%5(Önceki oran %3),

iii) 1 yıldan uzun vadeli hesaplarda %2,5 (Önceki oran %0),

1. iv) Enflasyon oranına bağlı olarak değişken faiz oranı uygulanan 1 yıldan uzun vadeli hesaplarda %0 (Değişiklik yapılmamıştır),
2. v) Kur korumalı vadeli mevduat hesapları ile döviz tevdiat hesaplarından dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen mevduat hesaplarında %0(Değişiklik yapılmamıştır),
3. vi) Altın cinsinden mevduat hesaplarından dönüşüm fiyatı üzerinden Türk lirasına çevrilen mevduat hesaplarında %0(Değişiklik yapılmamıştır).

1.2) Katılım bankaları tarafından katılma hesabı karşılığında ödenen kar paylarından;

1. i) Vadesiz, ihbarlı ve özel cari hesaplar ile 6 aya kadar (6 ay dâhil) vadeli hesaplarda%7,5(Önceki oran %5),
2. ii) 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) vadeli hesaplarda%5(Önceki oran %3),

iii) 1 yıldan uzun vadeli hesaplarda %2,5 (Önceki oran %0),

1. iv) Kur korumalı katılma hesaplan ile döviz cinsinden katılım fonu hesaplarından dönüşüm kuru üzerinden Türk lirasına çevrilen katılma hesaplarında %0(Değişiklik yapılmamıştır).
2. v) Altın cinsinden katılım fonu hesaplarından dönüşüm fiyatı üzerinden Türk lirasına çevrilen katılma hesaplarında %0(Değişiklik yapılmamıştır).

Kararın yürürlük maddesi uyarınca, bu düzenleme 1/5/2024 tarihinden itibaren vadesiz ve özel cari hesaplara ödenecek faizler ve kâr payları ile söz konusu tarihten itibaren açılan veya vadesi yenilenen vadeli hesaplara ödenecek faizler ve kâr payları için uygulanmak üzere 1/5/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

2) Banka tahvil ve bonoları ile fon kullanıcısının bankalar olduğu varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarına uygulanan stopaj oranları

1/5/2024 ile 31/7/2024 tarihi (bu tarih dâhil) arasında iktisap edilen, bankalar tarafından ihraç edilen tahvil ve bonolardan elde edilen gelir ve kazançlar ile fon kullanıcısının bankalar olduğu varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelir ve kazançlara aşağıda yer alan stopaj oranları uygulanacaktır (23/12/2020 ile 30/4/2024 tarihleri arasında iktisap edilenler için önceki oran uygulanacaktır.)

– Vadesi 6 aya kadar (6 ay dâhil) olanlara sağlanan gelirlerden %7,5 (Önceki oran %5),

– Vadesi 1 yıla kadar (1 yıl dâhil) olanlara sağlanan gelirlerden %5 (Önceki oran %3),

– Vadesi 1 yıldan uzun olanlara sağlanan gelirlerden %2,5 (Önceki oran %0),

– 6 aydan az süreyle (6 ay dâhil) elde tutulanların elden çıkarılmasından doğan kazançlardan %7,5 (Önceki oran %5),

– 1 yıldan az süreyle (1 yıl dâhil) elde tutulanların elden çıkarılmasından doğan kazançlardan %5 (Önceki oran %3),

– 1 yıldan fazla süreyle elde tutulanların elden çıkarılmasından doğan kazançlardan %2,5 (Önceki oran %0),

Kararın yürürlük maddesi uyarınca, bu düzenleme 1/5/2024 tarihinden itibaren iktisap edilen; bankalar tarafından ihraç edilen tahvil ve bonolardan elde edilen gelir ve kazançlar, fon kullanıcısının bu bankalar olduğu varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelir ve kazançlar için uygulanmak üzere 1/5/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

3) Yatırım fonlarından elde edilen gelir ve kazançlara uygulanacak stopaj oranları

1/5/2024 ile 31/7/2024 tarihi (bu tarih dâhil) arasında iktisap edilen (değişken, karma, eurobond, dış borçlanma, yabancı, serbest fonlar ile unvanında “döviz” ifadesi geçen yatırım fonları hariç) yatırım fonlarından elde edilen gelir ve kazançlara %7,5 (Önceki oran %0) oranında stopaj uygulanacaktır (23/12/2020 ile 30/4/2024 tarihi arasında iktisap edilenler için önceki oran uygulanacaktır).

Kararın yürürlük maddesi uyarınca, bu düzenleme 1/5/2024 tarihinden itibaren iktisap edilen yatırım fonu katılma paylarından elde edilen gelir ve kazançlar için uygulanmak üzere 1/5/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

4) Devlet Tahvili ve Hazine Bonoları ile Kira Sertifikalarına Uygulanacak Stopaj Oranı

22/12/2021 ile 31/7/2024 tarihi (bu tarih dâhil) arasında iktisap edilen, Hazine ve Maliye Bakanlığınca ihraç edilen Devlet tahvili ve Hazine bonolarından elde edilen gelir ve kazançlar ile 4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun uyarınca kurulan varlık kiralama şirketleri tarafından ihraç edilen kira sertifikalarından elde edilen gelir ve kazançlara, %0 oranında (Değişiklik yapılmamıştır) stopaj uygulanacaktır.

Kararın yürürlük maddesi uyarınca, bu düzenleme 1/5/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

5) İpotek Finansmanı Kuruluşları Tarafından İhraç Edilen Ürünlerden Elde Edilen Gelir ve Kazançlara Uygulanacak Stopaj Oranı

1/5/2024 ile 31/7/2024 tarihi (bu tarih dahil) arasında iktisap edilen, 6362 sayılı Kanun kapsamında kurulan ipotek finansmanı kuruluşları (bu şirketlerin kurucusu olduğu varlık finansmanı fonları ve konut finansmanı fonları dahil) tarafından ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetler, ipoteğe dayalı menkul kıymetler, ipotek teminatlı menkul kıymetler ve varlık teminatlı menkul kıymetlerden elde edilen gelir ve kazançlara %7,5 (Önceki oran %5) oranında stopaj uygulanacaktır (28/6/2022 ile 30/4/2024 tarihleri arasında iktisap edilenler için önceki oran uygulanacaktır).

Kararın yürürlük maddesi uyarınca, bu düzenleme 1/5/2024 tarihinden itibaren iktisap edilen 6362 sayılı Kanun kapsamında kurulan ipotek finansmanı kuruluşları (bu şirketlerin kurucusu olduğu varlık finansmanı fonları ve konut finansmanı fonları dâhil) tarafından ihraç edilen varlığa dayalı menkul kıymetler, ipoteğe dayalı menkul kıymetler, ipotek teminatlı menkul kıymetler ve varlık teminatlı menkul kıymetlerden elde edilen gelir ve kazançlar için uygulanmak üzere 1/5/2024 tarihinde yürürlüğe girmiştir.

Söz konusu Karara aşağıdaki bağlantı yolluyla ulaşabilirsiniz.

193 Sayılı Gelir Vergisi Kanununun Geçici 67 nci Maddesinde Yer Alan Tevkifat Oranları Hakkında Karar (Karar Sayısı: 8434)

Saygılarımızla.

https://www.verginet.net/dtt/11/Vergi-Sirkuleri-2024-47.aspx

Yabancılara Verilen Sağlık Hizmetlerinde Vergisel Avantajlar

1-Giriş

Sağlık turizmi; hastalıkların teşhisi, tedavisi ve rehabilitasyonu amacıyla ikamet edilen ülke sınırları dışındaki ülkenin olanaklarından faydalanılması olarak ifade edilebilir. Küreselleşen dünyada yaşam kalitesinin artması, sağlık maliyetlerinin kimi ülkelerde yüksek olması sebebiyle sağlık sektörünün çok hızlı biçimde dönüşüme uğradığını gözlemliyoruz.

Ülkemizde döviz girişinin sağlanması amacıyla yurt dışı müşterilere mal ve hizmet teslimi uygulamalarında bir takım istisnalar sağlanmıştır. Bugün kanun koyucu tarafından yabancı hastalara verilecek sağlık hizmetlerine yönelik vergi istisnalarından ve bu istisnalarının uygulanmasından bahsedeceğiz.

2-KDV Kanunu’nda Yer Alan İstisnalar

7104 sayılı kanunla 3065 sayılı KDV kanunun 13. Maddesinin birinci fıkrasına eklenen l bendine göre; Sağlık Bakanlığınca izin verilen gerçek veya tüzel kişiler tarafından, Türkiye’de yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişilere, münhasıran sağlık kurum ve kuruluşlarının bünyesinde verilen koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri KDV’den istisnadır hükmüne bağlanmıştır.

A-İstisnadan Yararlanabilecek Kurum ve Kuruluşlar

Yukarıda bahsedilen istisnadan yararlanabilmek için bakanlıkça izni bulunan sağlık kurum ve kuruluşu olmak zorunludur. Bu kapsamda; hastaneler (kamu, özel, üniversite), tıp merkezleri, polikliniklerin yanında Sağlık Bakanlığından izin almak suretiyle faaliyette bulunan; aile ve toplum sağlığı merkezleri, muayenehaneler, laboratuvarlar, müesseseler, ağız ve diş sağlığı hizmeti sunan özel sağlık kuruluşları, ambulans hizmetleri sunan kuruluşlar, diyaliz merkezleri, fizik tedavi ve rehabilitasyon merkezleri, genetik hastalıklar tanı merkezleri, hiperbarik oksijen tedavisi uygulanan özel sağlık kuruluşları, hemoglobinopati tanı merkezleri, madde bağımlılığı tedavi merkezleri, üremeye yardımcı tedavi merkezleri, terapötik aferez merkezleri, geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulama merkezleri, kordon kanı bankaları ile kaplıcalar yer almaktadır

B- İstisna Kapsamında Sağlık Hizmetinden Yararlanacak Kişiler ve Kapsama Giren Hizmetler

Türkiye’de yerleşimi bulunmayan yabancı uyruklu gerçek kişilere verilen koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmet teslimleri KDV den istisnadır. Bu hizmetlerin kapsamı Sağlık Bakanlığının ilgili mevzuat hükümlerine göre belirlenir.

Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan ve 193 sayılı Kanuna göre Türkiye’de yerleşmiş olmayan yabancı uyruklu gerçek kişiler bu istisnadan faydalanabilir.

Öte yandan, 5901 sayılı Kanunun 28 inci maddesi uyarınca kendilerine mavi kart verilen ve Türkiye’de yerleşmiş olmayan gerçek kişiler de bu istisnadan faydalanabilir.

İstisna kapsamında hizmet sunan sağlık kurum ve kuruluşları, alıcının istisna kapsamında olduğunun tevsikine ilişkin olarak uyruğunda bulunduğu ülke tarafından verilmiş pasaport üzerinden Türkiye’ye son giriş tarihinin altı aydan fazla olmadığını kontrol etmek ve pasaportun fotokopisini (çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybeden kişilerde mavi kartın fotokopisini) hizmet sunulmadan önce alıcıdan almak zorundadırlar.

C- İstisna Kapsamında Olmayan Hizmetler

Yukarıda bahsedilen koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri ile birlikte verilen konaklama, ulaşım, yemek gibi teslim ve hizmetler istisna kapsamına girmez.

Saç ekimi, cilt bakımı, kırışıklık tedavisi, dolgu maddeleri uygulamaları gibi estetik amacıyla yapılan hizmetler bu istisna kapsamında değerlendirilmez.

D- Belge Düzeni ve İstisnanın Beyanı

Yukarıda bahsedilen istisna kapsamında olan kişilere, istisna kapsamında yapılan hizmet teslimine ilişkin faturada;

-Hizmet verilen yabancının adı – soyadı,

-Hangi ülkenin uyruğunda olduğu,

-Pasaport veya mavi kart numarası,

-Verilen hizmetin niteliği,

-Hizmetin sunulduğu yer ve hizmet bedeli bilgilerine yer vererek KDV hesaplamazlar.

Hizmet sunulan yabancı hasta yerine, sigorta kuruluşları, yabancı sosyal güvenlik kurumları, yetkili acenteler veya Sosyal Güvenlik Kurumuna (ikili sosyal güvenlik anlaşması bulunan ülkelerde yerleşik olanlara verilen hizmet bedelinin Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ilgili ülke kurumlarından tahsil edilmesi durumunda) düzenlenmesi mümkün olabilmektedir. Bu durumda istisnanın uygulanabilmesi için düzenlenen faturada hizmet verilen yabancının adı, soyadı, hangi ülkenin uyruğunda olduğu, pasaport veya mavi kart numarası, Türkiye’ye en son giriş tarihi, verilen hizmetin niteliği ve hizmet bedeli bilgilerine yer verilmesi zorunludur.

Bu istisna kapsamında yapılan hizmetler, hizmetin yapıldığı vergilendirme dönemine ait KDV beyannamesinin “İstisnalar-Diğer İade Hakkı Doğuran İşlemler” kulakçığının, “Tam İstisna Kapsamına Giren İşlemler” tablosunda, 334 kod numaralı “Yabancılara Verilen Sağlık Hizmetlerinde İstisna” satırı aracılığıyla beyan edilir. Bu satırın “Teslim ve Hizmet Tutarı” sütununa istisnaya konu hizmetlerin KDV hariç tutarı, “Yüklenilen KDV” sütununa bu hizmetlere ilişkin alış ve giderlere ait belgelerde gösterilen toplam KDV tutarı yazılır. İade talep etmek istemeyen mükellefler, “Yüklenilen KDV” sütununa “0” yazmalıdır.

3-Kurumlar Vergisi Kanunu’nda Yer Alan Avantajlar

Sektörün ve hizmet ihracatının teşvik edilmesine yönelik vergisel düzenlemeler sadece KDV Kanunu ile sınırlı değil, Kurumlar Vergisi Kanunda da indirim yoluyla düzenlemeler yapılmıştır. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10’uncu maddesine eklenen (ğ) bendi ile; Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara Türkiye’de verilen ve münhasıran yurt dışında yararlanılan bakanlığın izin ve denetimine tabi olarak sağlık alanında faaliyet gösteren işletmelerin münhasıran bu faaliyetlerinden elde ettikleri kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tamamının Türkiye’ye transfer edilmesi şartıyla, %80’inin kurum kazancından indirim konusu yapılabileceği konusunda hükme bağlanılmıştır.

Daha önce %50 olan bu oran 7491 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik sonucunda 1/1/2023 tarihinden itibaren elde edilen gelirler ve kazançlara uygulanmak üzere %80 e çıkarılmıştır.

A-İndirim Kapsamında Olan Hizmetler

Kanun koyucu KDV Kanunu’nun 13/l bendinde istisnanın kapsamını dar tutarak; koruyucu hekimlik, teşhis, tedavi ve rehabilitasyon hizmetleri olarak sınırlı hizmetlerin istisnadan faydalanılacağını belirtmiştir. Nitekim konu ile alakalı 19 Seri No.lu KDV Genel Uygulama Tebliğinde; Saç ekimi, cilt bakımı, kırışıklık tedavisi, dolgu maddeleri uygulamaları gibi estetik amacıyla yapılan hizmetler bu istisna kapsamında değerlendirilmez denilmiştir.

Fakat Saç ekimi, cilt bakımı, kırışıklık tedavisi, dolgu maddeleri uygulamaları gibi estetik amacıyla yapılan hizmetler Kurumlar Vergisi Kanununda ve Tebliğinde belirtilmemiş ve konu ile alakalı sınırlama getirilmemiştir. Bu sebeple bu hizmetlerin de Kurumlar Vergisi indirim kapsamında olduğu anlaşılmaktadır.

B-İndirimden Faydalanma Şartları

-İstisna kapsamındaki hizmetlerin ilgili şirketin ana sözleşmesinde esas faaliyet konuları arasında yer almalı, Sağlık Bakanlığı’ndan izin ve ruhsat alınmış olmalı,

-Hizmet ile ilgili faturanın Türkiye’de yerleşmiş olmayan kişilerle, işyeri, kanuni ve iş merkezi yurt dışında bulunanlara düzenlenmiş olması,

-Hizmetin Türkiye’de verilmekle beraber münhasıran yurt dışında yararlanılmış olması,

-Elde edilen kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar tahsil edilmiş olması şartıyla %80 indirim avantajından faydalanılabilir.

C-İndirimin Tespit Edilmesi Ve Hesaplama Metodu

İndirim kapsamındaki hizmetlerden elde edilen kazançlardan yine bu faaliyetler dolayısıyla katlanılan maliyet ve gider unsurlarının düşülmesi sonucu ulaşılacak olan kazancın %80 i Kurumlar Vergisi beyannamesinin “Kazancın Bulunması Halinde İndirilecek İstisna ve İndirimler” bölümünde gösterilmek suretiyle indirim konusu yapılabilir. Faaliyet sonucunun zararlı olması halinde ise bu indirim olmayacaktır.

İndirim kapsamındaki faaliyetler ile bu kapsamda olmayan faaliyetlerin birlikte yapılması durumunda indirime konu kazanca ilişkin hasılat, gider ve maliyet unsurlarının ayrı hesaplarda takip edilmesi gereklidir.

Ayrı hesaplarda takip etmenin mümkün olmadığı durumlarda ise müşterek genel giderler, indirim kapsamında olan giderler ile olmayan giderleri oranlamak suretiyle dağıtılabilir.

D-Bakanlığın İzin ve Denetimine Tabi Olarak Verilen İndirim Kapsamındaki Hizmetlere İlişkin Bildirim ve Belgele

Bakanlığın izin ve denetimine tabi olarak yukarıda bahsedilen indirim şartlarını sağlayarak kazancını indirim konusu yapan mükellefler hizmet verilen yurt dışı mukimi kişilerin her bir geçici vergi döneminde;

– Ad soyad ya da unvan,

-Hangi ülkenin uyruğunda olduğu,

-Pasaport numarası,

-Düzenlenen faturanın tarih ve sayısı,

-Verilen hizmetin niteliği ve hizmet bedeli gibi bilgilerin beyanname ekinde verilmesi gereklidir.

Bununla beraber Sağlık Bakanlığı tarafından verilen ruhsatın bir nüshasını istisnadan yararlanılacak ilk mali dönemde bağlı olunan vergi dairesine verilmesi gereklidir.

Kaynakça

-Katma Değer Vergisi Kanunu

-KDV Uygulama Tebliği

-Kurumlar Vergisi Kanunu

-Kurumlar Vergisi Genel Tebliği

03.05.2024

Kaynak: www.MuhasebeTR.com

Eren Canpolat
Serbest Muhasebeci Mali Müşavir
erencanpolat00@gmail.com

https://www.muhasebetr.com/yazarlarimiz/erencanpolat/001/